سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

508

تاريخ ايران ( فارسى )

با او آمده و مناصب و مشاغل عالى را اشغال كرده بودند ، بعلاوه بىميلى او به شكار و افراط در عيش و طرب عدم رضايت در مردم ايجاد كرده بالاخره در مقام عصيان و شورش برآمدند ، اردوان حكمران ماد آذربايجان را كه از نسل اشك بود بسلطنت دعوت كردند . وى نيز اين دعوت را اجابت نمود . اگرچه مجاهدت و كوشش او در اول بىثمر « 1 » مانده ولى در ثانى موفق گرديده ونن را بخارج كشور راند . پادشاه مغلوب بارمنستان گريخت و چون تخت سلطنت آنجا خالى بود در 16 ميلادى اهالى او را بسلطنت برگزيدند ، اردوان بجنگ با او مبادرت نمود ، ونن تاب مقاومت نياورده ناچار ارمنستان را ترك گفته بسوريه فرار كرد و در آنجا در پناه روم قرار گرفت . روم ، پارت ، ارمنستان 18 - 35 ميلادى دولت روم اينوقت براى نمودن نفوذ و اقتدار خود بامور ارمنستان باز بناى مداخله را گذاشته ژرمانيكوس « 2 » برادرزادهء تيبريوس را به مأموريت و سفارت فوق العاده بمشرق روانه داشت ، او در 18 ميلادى بحوزهء مأموريت خويش وارد شده و لدى الورود با لشكر زيادى به آرتاكستا پايتخت ارمنستان شتافت و يكنفر شاهزادهء بيگانه ولى مورد قبول ارامنه را انتخاب كرده ويرا بنام ارتاكزيا بسلطنت آنجا اعلام نمود ، ژرمانيكوس بعد از آن به طرف سوريه حركت كرد . در آنجا سفراى پارت بنزد وى رفتند ، از جمله اظهار داشتند كه پادشاه متبوعشان حاضر است با او در كنار فرات ملاقات كند نظير ملاقاتى كه فرهاد كوچك با كايوس نمود ( يعنى پادشاه پارت مايل است كه عهد مودتى كه در آن زمان بين پارت و روم منعقد شده بود تجديد نمايد ) ولى اين تقاضا پذيرفته نشد . اردوان در طى سالهاى بعد بقدرى در كارهاى عديدهء خود پيشرفت حاصل نمود كه در سال 34 ميلادى كه ارتاكزيا فوت شد به ارمنستان رفته و پسر بزرگ خود را معروف به ارشك بر سرير شاهى نشانيد و در همانوقت هم سفيرى كه سفارتش

--> ( 1 ) - اينمطلب قابل تذكار است كه ونن اين قاعده و رسم جارى را كه در مسكوكات نبايد اسم شخص پادشاه ذكر شود نقض نمود ، چنان كه روى سكه‌هاى او مذكور است « ونن شاه كه اردوان را مغلوب ساخت » و اين كار او يعنى استعمال مسكوكات بجاى اعلاميهء سياسى سرمشق خوبى براى ديگران گرديد ( مؤلف ) . ( 2 ) - Germanicus .